De menselijke huid is bijna nooit helemaal egaal van kleur. Al van jongs af aan zien we vlekjes in de vorm van moedervlekken of sproeten en later kunnen daar pigmentvlekken bijkomen. Dat is heel normaal en meestal geen reden tot ongerustheid. Soms kun je een pigmentafwijking cosmetisch storend vinden. In andere gevallen is het juist belangrijk om een moedervlek die verandert te laten controleren. In dit blog leggen we uit wat het verschil is tussen een moedervlek en een pigmentvlek en wanneer het verstandig is om een afspraak te maken bij een dermatoloog.
Wat is een moedervlek?
Een moedervlek is een ophoping van pigmentcellen (melanocyten) in de huid. Sommige moedervlekken zijn al bij de geboorte aanwezig, maar de meeste ontstaan tijdens de kinderjaren of op jongvolwassen leeftijd.
Moedervlekken kunnen verschillen in:
- kleur (lichtbruin tot bijna zwart);
- vorm (plat of verheven);
- grootte;
- hoeveelheid beharing.
De meeste moedervlekken zijn goedaardig en blijven jarenlang onveranderd. Wel is het belangrijk om alert te zijn op veranderingen in kleur, vorm, grootte of wanneer een moedervlek gaat jeuken of bloeden.
Wat is een pigmentvlek?
Een pigmentvlek ontstaat door een verhoogde aanmaak of ophoping van pigment in de huid. Anders dan bij een moedervlek is hierbij geen sprake van een ophoping van pigmentcellen, maar van extra pigment (melanine).
Pigmentvlekken ontstaan vaak door:
- langdurige blootstelling aan de zon;
- huidveroudering;
- hormonale veranderingen, bijvoorbeeld tijdens een zwangerschap;
- een ontsteking of beschadiging van de huid, zoals na acne.
Veelvoorkomende pigmentvlekken zijn ouderdomsvlekken (lentigo solaris) en melasma.
Hoe herken je het verschil?
Hoewel moedervlekken en pigmentvlekken allebei bruin kunnen zijn, verschillen ze in hun ontstaan en uiterlijk.
| Moedervlek | Pigmentvlek |
| Ontstaat door een ophoping van pigmentcellen | Ontstaat door een ophoping van pigment |
| Vaak aanwezig vanaf jonge leeftijd | Ontstaat meestal op latere leeftijd |
| Kan vlak of verheven zijn | Is vrijwel altijd vlak |
| Meestal rond of ovaal | Vorm kan onregelmatiger zijn |
| Veranderingen moeten worden gecontroleerd | Is meestal onschuldig |
Twijfel je of een vlek een moedervlek of pigmentvlek is? Laat deze dan beoordelen door een dermatoloog. Zelf is het verschil niet altijd goed te zien.
Wanneer is controle verstandig?
Maak een afspraak wanneer:
- een moedervlek verandert van vorm, kleur of grootte;
- een moedervlek gaat bloeden, jeuken of korstjes vormt;
- er ineens veel nieuwe pigmentvlekken ontstaan;
- je twijfelt over een plekje op de huid.
Een dermatoloog kan beoordelen of een huidafwijking onschuldig is of dat verder onderzoek nodig is. Vaak gebeurt dit met een dermatoscoop, waarmee de huid sterk wordt vergroot.
Kunnen moedervlekken en pigmentvlekken worden verwijderd?
Ja, afhankelijk van het type huidafwijking zijn er verschillende behandelmogelijkheden.
Een cosmetisch storende moedervlek kan vaak veilig worden verwijderd. Wanneer een moedervlek er verdacht uitziet, zal de dermatoloog deze meestal chirurgisch verwijderen zodat het weefsel zo nodig kan worden onderzocht.
Pigmentvlekken kunnen, afhankelijk van de oorzaak en het type, behandeld worden met bijvoorbeeld medische peelings, laserbehandelingen of pigmentremmende crèmes. Niet iedere pigmentvlek is geschikt voor elke behandeling. Daarom is een goede diagnose belangrijk.
Laat je huid beoordelen bij twijfel
De meeste moedervlekken en pigmentvlekken zijn onschuldig. Toch is het verstandig om veranderingen aan de huid serieus te nemen. Een tijdige controle kan duidelijkheid geven en, wanneer nodig, zorgen voor een passende behandeling.
Heb je een plek op de huid waar je je zorgen over maakt of wil je een cosmetisch storende moedervlek of pigmentvlek laten beoordelen? De dermatologen van Polikliniek de Blaak adviseren je graag over de mogelijkheden.
